Έπεα πτερόεντα 

Του Γιώργου Δαουτόπουλου, Καθηγητή Γεωπονίας ΑΠΘ

Λόγια του αέρα, θα το μεταφράζαμε στην καθομιλουμένη. Μερικές φορές νοιώθω πως άδικα ξιφουλκώ ενάντια σε κρατούντες, απόψεων ή οφίκιων, μια  και «όλα τα ίδια μένουνε» όπως λέει και το σχετικό λαϊκό άσμα.

Μάλιστα με αυτόν τον τίτλο ήθελα πριν από πολλά χρόνια να κυκλοφορήσω ένα βιβλίο που θα φιλοξενούσε σε σχετικές ενότητες (Δημόσια Διοίκηση, Αγροτικά Θέματα, Πολιτική, Εκπαίδευση, Περιβάλλον, κ.ά.), όσα κατά καιρούς έχω γράψει με αφετηρία το έτος 1985, όταν νεοφερμένος από την Αμερική πήγα να αναγνωρίσω το Διδακτορικό μου στο αλήστου μνήμης ΔΙΚΑΤΣΑ, όπου μου ζήτησαν παρακαλώ να προσκομίσω ακόμη και απολυτήριο του εξατάξιου Γυμνασίου!. Ναι, δεν κάνω λάθος. Αφού πήρα Πανεπιστημιακό Δίπλωμα Γεωπονίας και ένα δεύτερο Οικονομικών Επιστημών, Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Αμερική και τώρα Διδακτορικό, μου ζητούσαν απολυτήριο Γυμνασίου. Τρελάθηκα. Τηλεφώνησα αμέσως και η υπάλληλος που απάντησε στο τηλεφώνημα μου εξήγησε με απάθεια ότι αυτό προβλέπει η διαδικασία!. Τα λογικά επιχειρήματα που επιστράτεψα πήγαιναν περίπατο. Εκεί, κολλημένη στη διαδικασία. Χαίρομαι που ως Πανεπιστημιακός δεν υπηρέτησα τέτοιους θεσμούς άκρατης γραφειοκρατίας.

Αυτό γίνεται στη χώρα μας χρόνια τώρα και είναι μια από τις αιτίες που τα πράγματα πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο. Από τότε πολλά στραβά συναπάντησα αλλά ποτέ δεν τα προσπέρασα. Έγγραφα τις αντιρρήσεις μου και έτσι ξεκίνησε και η αρθογραφία μου που τώρα περιορίζεται σε θέματα αειφορικής γεωργίας που φιλοξενούνται στο μπλοκ της ιστοσελίδας μου.

Αναρωτιόμουν λοιπόν πόσοι τα διαβάζουν αν και η Google που τα φιλοξενεί μου δίνει στατιστικά στοιχεία επισκεψιμότητας και γεωγραφικής κατανομής των επισκεπτών. Σε αυτό το ερώτημα κατά καιρούς παίρνω απαντήσεις στις δημόσιες ομιλίες μου ή συναναστροφές πως με διαβάζουν και οι κριτικές τους είναι γενικά θετικές. Όπως και το τελευταίο άρθρο μου για τις φετινές κινητοποιήσεις των αγροτών που διαβάστηκε μέχρι σήμερα από 49.985 επισκέπτες. Ομολογώ τέτοια αναγνωσιμότητα δεν μπορούσα να τη φανταστώ και αποτελεί τιμή για εμάς τους Πανεπιστημιακούς που συνεχίζουμε την άδολη ενημέρωση και κριτική. Είναι μια θετική επιβράβευση που μας δίνει το κουράγιο να συνεχίσουμε.

Το ίδιο ενθαρρυντική ήταν και η ομολογία του φίλου μου του Φίλη που μόλις σήμερα γνώρισα και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για τα αγροτικά σχέδια του. Μου εκμυστηρεύτηκε λοιπόν πως είχε διαβάσει και τις 137 αναρτήσεις, μία προς μία!. Ομολογώ πως δεν το περίμενα και καθώς τα άρθρα διαδέχονται το ένα το άλλο κάποια που μένουν πίσω ίσως να αγνοούνται ενώ είναι εξίσου σπουδαία ή προσφέρουν γνώσεις άμεσα υλοποιήσιμες.

Σε αυτόν αφιερώνω τη σημερινή ανάρτηση και θα αρχίσω να μετράω από τώρα το χρόνο που θα διαρρεύσει μέχρι να το διαβάσει και να αναγνωρίσει τον εαυτό του!. 

6 Χρόνια μετά τη Συνταξιοδότηση

Γεώργιος Α. Δαουτόπουλος, Καθηγητής Γεωπονίας ΑΠΘ, www.daoutop.gr

Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται 6 χρόνια από τη στιγμή που πήρα την απόφαση να παραιτηθώ από θέση Καθηγητή στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ και νοιώθω την ανάγκη να κάνω έναν απολογισμό.

Μακάρι να είχα παραιτηθεί νωρίτερα. Ήταν τόσο πολλά τα νέα ενδιαφέροντα και τόσο πλούσιοι οι καρποί που συγκόμισα και συγκομίζω που δεν το μετάνιωσα. Νοιώθω μάλιστα ιδιαίτερα ευτυχής που όλα κατά μια σατανική σύμπτωση συμπλήρωναν το ένα το άλλο.

Η ενασχόλησή μου με νέες καλλιέργειες από τις λεγόμενες υπερτροφές και η ανάγκη βιολογικής τους καλλιέργειας με έφερε σε γνωριμία με τους Ενεργούς Μικροοργανισμούς και στη συνέχεια έφερε στο προσκήνιο μια παλαιότερη δουλειά μου για το έδαφος που φιλοξενήθηκαν στα τρία νέα βιβλία μου που τώρα ήταν έγχρωμες εκδόσεις σε αντίθεση με τις ασπρόμαυρες εκδόσεις των πανεπιστημιακών μου εγχειριδίων που δεν ήταν και λίγα και πιστεύω καλογραμμένα όπως βεβαιώνουν οι φοιτητές μου.

Τους ενεργούς μικροοργανισμούς πλαισίωσαν οι μυκόρριζες, ο ζεόλιθος, οι γαιοσκώληκες και από πέρσι ο βιο-άνθρακας.  Ο τελευταίος μπορεί να ενσωματώσει όλες τις προηγούμενες τεχνολογίες και να φέρει εκπληκτικά και μακροχρόνια αποτελέσματα στα χωράφια.

Ταυτόχρονα με τη συνταξιοδότησή μου έφτιαξα μια ιστοσελίδα στο διαδίκτυο που ενσωματώνει και ένα μπλογκ για την αειφορική γεωργία.  Η ιστοσελίδα, μαζί με τις διαλέξεις και τα βιβλία μου με έφεραν σε επαφή με εκατοντάδες ανθρώπους σε κάθε γωνιά του Ελληνικού χώρου που ζήτησαν τη γνώμη μου ή είχαν τη καλοσύνη να μου γράψουν εγκωμιαστικά σχόλια για το έργο μου. Αυτά αποτέλεσαν και αποτελούν την καλύτερη ανταμοιβή μου.

Ταυτόχρονα ο καρυδεώνας που εγκατέστησα στο πατρικό κτήμα στην Καστοριά μου δίνει ένα χώρο εφαρμογής στην πράξη και επιβεβαιώνει τις θεωρητικές μου αναζητήσεις. Από του χρόνου το κτήμα θα έχει και νερό από το νέο αρδευτικό δίκτυο που κατασκευάστηκε, πράγμα που θα μου δώσει τη δυνατότητα να δοκιμάσω νέες καλλιέργειες με φυτά που ευδοκιμούν σε άγρια μορφή στη γύρω περιοχή, όπως κράνα και κράταιγος.

Πάντοτε είχα πρόβλημα με τη σημερινή γεωργία των χημικών εισροών και χαίρομαι ιδιαίτερα που η επανασύσταση της σχέσης μου με τον συμφοιτητή μου τον Τάκη τον Χαραντώνη ενίσχυσε και θεμελίωσε τις απόψεις μου. Ο Τάκης, με εμπειρία 40 και πλέον ετών στην εμπορία των αγροτικών εφοδίων, διέγνωσε έγκαιρα τα αδιέξοδα της χημικής γεωργίας και μη θέλοντας να κερδοσκοπεί σε βάρος των αγροτών, στράφηκε στη βιολογική φυτοπροστασία στην οποία είχε καίρια συμβολή στην αναγνώριση και διάδοσή της μεταξύ συναδέλφων και γεωργών.

Σήμερα συνεχίζουμε την ανανεωμένη φιλία και συνεργασία στην παροχή τεχνικής βοήθειας σε θέματα αειφορικής γεωργίας σε μεγάλα αγροκτήματα που διευθύνονται από ανθρώπους που είναι ανοιχτοί σε καινούργιες τεχνικές και λογικά επιχειρήματα. Στη γεωργία έχουμε τη δυνατότητα να φτιάξουμε πολύ εύκολα πειραματικές διατάξεις σε επίπεδο αγροκτήματος και να αποδείξουμε σε μια καλλιεργητική περίοδο την αξία μιας νέας πρακτικής ή τεχνολογίας.

Και οι δύο μας είμαστε ανοιχτοί σε ιδέες και προτάσεις και πάντα στις διαλέξεις που δίνουμε δεν διδάσκουμε αλλά πολύ συχνά μαθαίνουμε από απλούς ανθρώπους της υπαίθρου. Άλλωστε πρέπει να ομολογήσουμε ότι η Γεωπονική Επιστήμη ξεκίνησε από παρατηρήσεις απλών ανθρώπων. Πρώτα λοιπόν είχαμε γεωργούς και μετά αποκτήσαμε  Γεωπόνους!

Στην αποθήκη του κτήματος και με δική μου χρηματοδότηση θα αρχίσει από τη φετινή άνοιξη η παραγωγή υγρού και στερεού βιολογικού λιπάσματος που θα δοκιμαστούν την ίδια περίοδο σε φυτά γλάστρας (λαχανικά) για να έχουμε μια πρώτη απόδειξη και εκτίμηση  της αξίας τους.

Όπως βλέπετε τα αντικείμενα της απασχόλησής μου είναι πολλά και ενδιαφέροντα που δίνουν δημιουργική αύρα στη συνταξιοδοτική μου ζωή. Από αυτόν εδώ το χώρο που εξελίσσεται σε μια εγκυκλοπαίδεια αειφορικής γεωργίας θα μάθετε τα νεώτερα από τις δράσεις μου και αν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε με προσοχή τα δεκάδες άρθρα που φιλοξενεί και τα οποία αναπαράγονται σε άλλες ιστοσελίδες.

Η Αγροτική Αριστερή Παρένθεση

Του Γεωργίου Α. Δαουτοπούλου, Καθηγητή Γεωπονίας ΑΠΘ, www.daoutop.gr

Η αριστερή παρένθεση που άνοιξε στις αρχές του περασμένου χρόνου, κινδυνεύει να κλείσει, ένα χρόνο αργότερα, με μηδενικό έργο. Όσοι περιμέναμε την επίλυση βασικών διαρθρωτικών προβλημάτων του αγροτικού χώρου (εμπορία αγροτικών προϊόντων, χρήσεις γης, αγροτική έρευνα, εκπαίδευση και ενημέρωση, συνεταιριστική μεταρρύθμιση και επαγγελματική εκπροσώπηση) αισθανόμαστε ιδιαίτερα απογοητευμένοι. Οι δεινόσαυροι της ΠΑΣΕΓΕΣ καλά κρατούν σε  μια εποχή πλήρους απαξίωσης του συνεταιριστικού κινήματος και της εκπροσώπησης των αγροτών.

Φαίνεται πως αυτοί που ανέλαβαν να λύσουν τα προβλήματα του χώρου ήσαν σε θέση αδυναμίας επιλογής, ιεράρχησης και επίλυσής τους. Δεν εξηγείται αλλιώς το γεγονός ότι ο κ. Υπουργός της Αγροτικής Ανάπτυξης στην πρώτη συνέντευξη που έδωσε, αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ιεράρχησε ως πρώτο πρόβλημα το ακριβό πετρέλαιο και όχι το τριτοκοσμικό σύστημα εμπορίας των αγροτικών προϊόντων που ληστεύει τους κόπους τους ασύστολα.

Το πετρέλαιο με το οποίο γεμίζουν τα ρεζερβουάρ τους τα μεγαθήρια, πριν ξεχυθούν στις εθνικές αρτηρίες για να κόψουν τη χώρα σε 60 και πλέον κομμάτια. Από σύμβολα κοινωνικού γοήτρου, αγορασμένα στα χρόνια της ευμάρειας, έχουν αφανίσει την πολύτιμη οργανική ουσία στους κάμπους και έχουν πλακώσει με το βάρος τους τα χωράφια και τους ίδιους τους αγρότες με χρέη από την αντιοικονομική χρήση τους. Η εσπευσμένη προκήρυξη των εκλογών του Σεπτεμβρίου που ήταν και απότοκος των αναμενόμενων κινητοποιήσεων των αγροτών, ανέστειλε προσωρινά την εκδήλωσή τους με την Κυβέρνηση να μην έχει προετοιμαστεί στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα για να τις αντιμετωπίσει.

Η αγροτική πολιτική και το σύστημα γεωργικής έρευνας, ενημέρωσης και εκπαίδευσης των αγροτών χρειάζονται ριζική αναθεώρηση. Σε μια εποχή που όλοι μιλούν για την ανάγκη να αποτελέσει ο αγροτικός τομέας την ατμομηχανή της οικονομίας, ακούμε μόνον ευχολόγια και όχι ουσιαστικές και τεκμηριωμένες προτάσεις. Στο μεταξύ συνεχίζονται οι αθρόες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων, οι Ελληνοποιήσεις τους και η συρρίκνωση της εγχώριας αγροτικής παραγωγής, παρά την αναμφισβήτητη ποιότητα σε πολλά  αγροτικά προϊόντα μας.

Το λάδι πουλιέται χύμα σε χαμηλή τιμή σε Ιταλούς και Ισπανούς εισαγωγείς που καρπούνται την υπεραξία του από την εκλεκτή του ποιότητα και τη συσκευασία σε επώνυμα δοχεία, αφανίζοντας ταυτόχρονα την πραγματική προέλευσή του. Με ένα τουριστικό ρεύμα που αγγίζει τα 25 εκατομμύρια, θα είχαμε λύσει το πρόβλημα, αν κάθε τουρίστας αγόραζε από ένα δοχείο λαδιού ή κρασιού κατά την αναχώρησή του. Αλλά πώς να το κάνει;. Με αεροδρόμια που διαφημίζουν στους επισκέπτες ξένα προϊόντα και με καταστήματα πωλήσεων στους αρχαιολογικούς χώρους που δεν φιλοξενούν τα καλύτερα τοπικά προϊόντα και δεν αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της περιήγησης των επισκεπτών, όπως συμβαίνει σε όλα τα μουσεία των ανεπτυγμένων χωρών, τι καλύτερο να περιμένουμε;. Το ίδιο και στους χώρους εστίασης. Ουδείς διαφημίζει τη χρήση εκλεκτού Ελληνικού  ελαιολάδου στην παρασκευή των φαγητών που προσφέρει, ενώ ένα κρασί που απλά ψύχεται, σερβίρεται σε τιμή τριπλάσια έως και πενταπλάσια της αρχικής του αξίας.

Εμείς οι μελετητές του αγροτικού χώρου πρέπει να περιμένουμε ακόμη για μια νέα γενιά πολιτικών, συνδικαλιστών και τεχνοκρατών με κατανόηση των ουσιαστικών προβλημάτων για τη διατύπωση ενός νέου οράματος για το αγροτικό μέλλον της χώρας.

Καλή φώτιση στις κρίσιμες αυτές ημέρες που διανύουμε σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Κινδυνεύουμε να πάθουμε αυτό που πολύ σωστά λέει ο λαός. «Ήταν στραβό το κλίμα, το έφαγε και ο γάιδαρος».  

Απλά  και  τυραννικά 

Γεώργιος  Α.  Δαουτόπουλος,  www.daoutop.gr

Μια αιφνιδιαστική επίσκεψη στην πατρική γη, συνέπεσε με μια ενημερωτική συνάντηση που προκάλεσε η τεχνική υπηρεσία του Δήμου για να ενημερώσει τους συμπατριώτες μου γεωργούς για το νέο αρδευτικό έργο που χρόνια τώρα το περιμέναμε και που είχε δημοπρατηθεί και σε λίγες ημέρες θα ξεκινούσε η κατασκευή του.

Πολύ σωστά έθεσε το εύλογο ερώτημα ο συγχωριανός μου, ο Κοσμάς. «Γιατί μας ενημερώνετε τώρα την τελευταία στιγμή και όχι πολύ πριν όταν γινόταν η μελέτη; Τότε, τις παρατηρήσεις που θα είχαμε μπορούσε ο μελετητής να τις λάβει υπόψη και να φτιάξει ένα έργο που θα κάλυπτε καλύτερα τις ανάγκες μας. Φαντάζομαι πως αυτός είναι ο ρόλος των έργων που γίνονται. Να μας διευκολύνουν και όχι να μας ταλαιπωρούν».

Αλήθεια, πόσο δίκιο είχε η παρατήρηση του Κοσμά. Μου θύμισε τις δημόσιες ακροάσεις (public hearings) που γνώρισα κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών στην Αμερική. Εκεί, από τη στιγμή που αποφασίζεται η κατασκευή ενός έργου, καλούνται τα μέλη της τοπικής κοινωνίας που θα επηρεαστούν από το έργο και μαζί οι μελετητές του έργου σε μια δημόσια ανοιχτή συζήτηση, όπου οι μελετητές ενημερώνουν τα μέλη της τοπικής κοινωνίας για το τι σκέπτονται να κάνουν και τα μέλη της τοπικής κοινωνίας εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους τις οποίες οφείλουν να λάβουν υπόψη τους οι μελετητές.

Οι συναντήσεις αυτές επαναλαμβάνονται και άλλες φορές καθώς προχωρεί η μελέτη του έργου και η ολοκλήρωσή της έχει τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας, οπότε ακολουθεί η δημοπράτηση και η εκτέλεση του έργου σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμά του.

Το τι συμβαίνει σε εμάς, το γνωρίζουμε πολύ καλά. Το έχουμε ζήσει στο πετσί μας. Η τοπική κοινωνία μαθαίνει την  εκτέλεση του έργου κατά την εγκατάσταση του εργολάβου! και όταν είναι αντίθετη στην εκτέλεσή του, πολύ συχνό φαινόμενο, αρχίζει ένας αγώνας ματαίωσης του έργου με κινητοποιήσεις, αποκλεισμούς δρόμων, πυρπολήσεις οχημάτων, προσωρινά μέτρα, προσφυγές στη Δικαιοσύνη που οδηγούν σε ματαίωση του έργου είτε με την αποχώρηση του εργολάβου είτε με τη ματαίωση της χρηματοδότησης από κοινοτικούς πόρους που δεν μπορούν να περιμένουν τους Ελληνικούς χρόνους ολοκλήρωσης.

Ας έρθουμε όμως στα καθ’ ημάς. Στην Καστοριά, όπως και σε όλη τη χώρα είχαμε μια Υπηρεσία Εγγείων Βελτιώσεων που έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην εκτέλεση και λειτουργία αρδευτικών δικτύων για δεκαετίες από τη σύστασή της. Μια τέτοια υπηρεσία με μερικά πολύ αξιόλογα στελέχη τη διαλύσαμε, δήθεν για να εκσυγχρονίσουμε τη Δημόσια Διοίκηση και να μειώσουμε τον Κρατικό μηχανισμό. Τρομάρα μας. Παροπλίσαμε το προσωπικό της και σε μια περιοχή όπως η Καστοριά που είχε το χαμηλότερο ποσοστό αρδευομένων εκτάσεων και άμεση την ανάγκη των έμπειρων στελεχών της, θα έχουμε πολλαπλά προβλήματα στο άμεσο μέλλον.

Μια όμως Περιφερειακή Διοίκηση που ενδιαφέρεται για το μέλλον του τόπου και έχει τη φιλοδοξία να αφήσει φανερά και ευεργετικά ίχνη του διάβα της, πρέπει τέτοια στελέχη, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη της υπηρεσίας, να τα επαναφέρει από τα γραφειοκρατικά καθήκοντα στον ουσιαστικό αναπτυξιακό τους ρόλο, πολύ δε περισσότερο όταν οι άνθρωποι αυτοί εμφορούνται από άδολο ζήλο στη βοήθεια του τόπου.

Τι συνέβη στο μικρό αρδευτικό έργο;. Οι κρουνοί άρδευσης είναι ανεπαρκείς με αποτέλεσμα οι γεωργοί της περιοχής στο σύνολό τους να χρειαστεί να ξοδέψουν αρκετές χιλιάδες ευρώ για λάστιχα που θα φέρνουν το νερό από το σημείο του κρουνού στο χωράφι τους. Δεν υπάρχουν βαλβίδες εξαέρωσης και εκκένωσης του δικτύου, αμφιβολίες για την επάρκεια του αρδευτικού νερού, ουδείς γνωρίζει ακόμη και σήμερα πόσα στρέμματα θα μπορούν να ποτίζονται ταυτόχρονα, κ.α. Μπορούν να διορθωθούν αυτά τα προβλήματα; Ναι, αλλά με πολύ μεγαλύτερο κόστος, σε χρήμα και νεύρα, τη στιγμή που μπορούσαν να προβλεφθούν.

Τι να κάνουμε; Μερικά απλά πράγματα χωρίζουν τις ανεπτυγμένες από τις υπανάπτυκτες χώρες και ταλαιπωρούν τους ανθρώπους και χαραμίζουν ταλέντα, γνώσεις και εμπειρίες!.

Περαστικά μας και σε άλλα με υγεία!. 

Δίδακτρα στα Δημόσια Σχολεία

Του Γεωργίου Α. Δαουτοπούλου

Καθηγητή Γεωπονίας ΑΠΘ, www.daoutop.gr   daoutop@agro.auth.gr

Η πρόταση του Βουλευτού Πέλλας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Αλέξανδρου Τριανταφυλλίδη για επιβολή διδάκτρων στα δημόσια σχολεία μου θύμισε μια πραγματική ιστορία από τα παιδικά μου χρόνια που διαδραματίστηκε μάλιστα στην εκλογική του περιφέρεια.

Τις τρεις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου φοίτησα στο Γυμνάσιο Αρρένων Γιαννιτσών. Στεγαζόταν σε ένα πρώην Νοσοκομείο των Καθολικών Μοναχών που είχε εκμισθωθεί από το Ελληνικό δημόσιο. Ένα επιβλητικό κτήριο που δυστυχώς δεν υπάρχει. Το κατεδάφισε ο νεοπλουτισμός μας. Η τάξη μας, ψηλά στον τρίτο όροφο ή μάλλον στη σοφίτα, ήταν η μία από τις δύο αίθουσες που επικοινωνούσαν μεταξύ τους.

Το σπίτι που νοικιάσαμε, κοντά στο Γυμνάσιο, εγώ και ο πατέρας μου, ήταν ένα παλιό Μακεδονικό σπίτι με εσωτερική λιθόστρωτη αυλή. Σε αυτήν χάζευα συχνά τη νοικοκυρά μας που άπλωνε το στημόνι για τον αργαλειό της. Στην ίδια αυλή, μια σειρά από μακρόστενα χτίσματα, στέγαζαν τα τεράστια βαρέλια ενός παλιού οινοποιείου.

Τα Γιαννιτσά, ιερή πόλη των Μουσουλμάνων, ήταν και παραγωγός καλών κρασιών. Οι λόφοι της που με τις επιδοτήσεις μετατράπηκαν σε βαμβακοφυτείες, φιλοξενούσαν την εποχή εκείνη αμπέλια. Η Μητρόπολη των Γιαννιτσών, χτισμένη από τους χριστιανούς στην περίοδο της τουρκοκρατίας, συνδέεται άμεσα με την αμπελοκαλλιέργεια. Ο μπέης της πόλης έγινε έξω φρενών μόλις έμαθε ότι οι χριστιανοί πήραν άδεια από τον Σουλτάνο να ανεγείρουν ναό. Διαφωνούσε με την απόφαση του Σουλτάνου, αλλά δεν μπορούσε να την αγνοήσει, πολύ δε περισσότερο να την ακυρώσει. Επινόησε όμως ένα σατανικό σχέδιο. Απαγόρευσε στους χριστιανούς να έχουν πρόσβαση στα νερά της περιοχής για το χτίσιμο της Εκκλησίας γιατί ήταν της αφεντιάς του και μπορούσε να τα διαθέτει όπως επιθυμούσε. Τότε ένας χριστιανός έδωσε την ιδέα. Αντί για νερό στη λάσπη να χρησιμοποιήσουν κρασί. Και έτσι έγινε. Η Μητρόπολη της πόλης έγινε όχι με άμμο, νερό και ασβέστη, αλλά από άμμο, ασβέστη και κρασί!.

Η οικογένεια μας χωρίστηκε στα δύο. Μητέρα, γιαγιά, αδελφός και αδελφή έμειναν πίσω στο χωριό, σε αναμονή της μετάθεσης της μητέρας που ακόμη και με το νόμο περί «συνυπηρε­τήσεως των συζύγων», αδυνατούσε να εξασφαλίσει την αναγκαία και πολυπόθητη μετάθεση. Το μαγείρεμα, στη γκαζιέρα, ανέλαβε με επιτυχία ο πατέρας που, όπως φαίνεται, είχε εμπειρία από την εργένική του ζωή στην Καστοριά και στην Πέλλα. Όταν αργότερα πήρε και τη σύνταξή του, μετατράπηκε σε μάγειρα πρώτης τάξεως που θάπρεπε, κατά τη σύζυγό μου, να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση και για μένα. Οι διαβεβαιώσεις μου, ότι θα κάνω το ίδιο όταν βγω και εγώ στη σύνταξη, δε φαίνονταν να την ικανοποιούν. Τώρα που βγήκα στη σύνταξη βρήκα άλλη δικαιολογία. Είναι πολύ αργά να την φθάσω και πολύ περισσότερο να την ξεπεράσω στη μαγειρική της τέχνη.!

Στα διαλείμματα του Σχολείου ερχόταν στην αυλή ένας πλανόδιος πωλητής γλυκών. Ένα ταψί σάμαλι, κομμένο σε ορθογώνια σχήματα, με ένα αμύγδαλο που φάνταζε κατάλευκο στη ροδοκόκκινη και καλοψημένη επιφάνεια, ήταν ο μεγάλος πειρασμός. Οι περισσότεροι το θαύμαζαν, από διάφορες αποστάσεις, αλλά πολύ λίγοι το γεύονταν. Όταν τούδινες μισή δραχμή, με μια σπάτουλα αποσπούσε ένα τεμάχιο και σου το πρόσφερε σε ένα μικρό κομμάτι λαδόκολλας.

Από τότε ήμουν γλυκατζής. Ίσως να έφταιγε και η κατά το ήμισυ καταγωγή μου από την Καππαδοκία. Περισσότερο όμως έφταιγε ο συμπατριώτης που ήταν ένας εξαίρετος τεχνίτης στο σάμαλι. Από τότε δεν έχω ξαναφάει τόσο καλό σάμαλι. Την πρώτη χρονιά στο Γυμνάσιο το είχα κυριολεκτικά απολαύσει. Όποτε είχα το προνόμιο να πάρω χαρτζιλίκι το μετέτρεπα σε σάμαλι. Τότε το χαρτζιλίκι δεν ήταν νομοθετικά κατοχυρωμένο, ούτε ως προς το ύψος του, ούτε και ως προς τη συχνότητα της καταβολής του!.

Μια ημέρα, ο πατέρας μου έδωσε τη δεύτερη δόση των διδάκτρων που πληρώναμε στο Δημόσιο Γυμνάσιο. Ναι, τότε πληρώναμε δίδακτρα, ακόμα και στο Γυμνάσιο. Η δωρεάν παιδεία περιοριζόταν μόνο στο Δημοτικό Σχολείο. Όταν έφτασα στο Γυμνάσιο, ο πειρασμός στη θέα του ταψιού πάνω στο πτυσσόμενο καρεκλάκι, ξύπνησε στο μυαλό μου μια φαεινή ιδέα. Να αναβάλω την πληρωμή των διδάκτρων για την επόμενη ημέρα, να δανειστώ μισή δραχμή από αυτά και να την επιστρέψω μόλις πάρω το χαρτζιλίκι. Μου φάνηκε πολύ λογική και την έβαλα αμέσως σε εφαρμογή. Έλα όμως που η καταβολή του χαρτζιλικιού αργούσε, ενώ ο πειρασμός από το σάμαλι ήταν διαρκής. Όχι μόνο σε καθημερινή βάση, αλλά και σε κάθε διάλειμμα. Το έλλειμμα στα δίδακτρα αυξανόταν διαρκώς και σε λίγο με πήρε η κάτω βόλτα. Δεν υπήρχε περίπτωση να αποκατασταθεί από το χαρτζιλίκι που θα έπαιρνα τους επόμενους μήνες.

Όταν το συνειδητοποίησα, αποφάσισα να συνεχίσω μέχρι δεκάρας. Βοηθούσε και ο πατέρας που δε ρωτούσε κατά την επιστροφή στο σπίτι, αν πλήρωσα τα δίδακτρα. Όπως φαίνεται, μου είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Σε λίγο με κυρίευσε μια διαρκής αγωνία. Τι θα έλεγα στον πατέρα, αν το ανακάλυπτε; Όταν αναλογιζόμουν την αυστηρή τιμωρία που με περίμενε, με έπιανε κρύος ιδρώτας.

Η ανακούφιση ήρθε πολλούς μήνες αργότερα. Στη λήξη περίπου του σχολικού έτους. Με απόφαση της τότε Κυβέρνησης απαλλάσσονταν οι μαθητές που φοιτούσαν στα δημόσια Γυμνάσια από την υποχρέωση καταβολής διδάκτρων και παράλληλα διαγράφονταν και τα μέχρι τότε μη καταβληθέντα δίδακτρα. Όταν άκουσα την είδηση στο Ραδιόφωνο, ένιωσα μερικούς τόνους ελαφρότερος!.

Αυτήν την ιστορία, όπου οι κακοπληρωτές δικαιωνόταν στο τέλος, ενώ την πλήρωναν τα κορόιδα που έσπευδαν να πληρώσουν τα χρέη τους έγκαιρα, την είδα να επαναλαμβάνεται πολλές φορές στις επόμενες δεκαετίες. Ήταν όμως τόση η αγωνία που πέρασα, από την πρώτη αθέτηση των υποχρεώσεων, που δεν την επανέλαβα. Να φανταστείτε ότι και ο συχωρεμένος ΔυτικοΜακεδόνας πατέρας μου, την μαθαίνει τώρα. Μαζί με εσάς.

ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 

Γεωργίου Α. Δαουτοπούλου, Καθηγητής Γεωπονίας ΑΠΘ 

www.daoutop.gr

Για μια ακόμη φορά οι αγρότες έστησαν μπλόκα περισσότερα από κάθε προηγούμενη φορά σε έκταση, αριθμό και πάθος. Η νέα φορολογία και η αύξηση των εισφορών αποτέλεσαν τις αφορμές των μεγάλων κινητοποιήσεων που χωρίς να έχουν την υποστήριξη της αντιπολίτευσης, δυσκολεύουν τις μεταφορές και κινδυνεύουν να παραλύσουν τη χώρα. Κινδυνεύει να επαληθευθεί η λαϊκή ρύση. « Ήταν στραβό το κλίμα, το έφαγε και ο γάιδαρος».

Αναμφίβολα έχει συρρικνωθεί το αγροτικό εισόδημα, παρά τις διαβεβαιώσεις του κ. Υπουργού για αύξηση του αγροτικού εισοδήματος κατά 12% και πλέον  τα δύο προηγούμενα έτη!.  Η οικονομική κατάσταση, ιδιαίτερα αυτών που επιβαρύνονται με μεγάλο μηχανολογικό εξοπλισμό, είναι δραματική. Τα αγόρασαν στα χρόνια των παχιών αγελάδων και επιδοτήσεων για λόγους κοινωνικού γοήτρου και αφού πλάκωσαν με το βάρος τους τα χωράφια τους, πλακώνουν τώρα και τους ίδιους στα χρέη αφού είναι αντιοικονομική η χρήση τους.

Όταν βλέπω αυτά τα μεγαθήρια των γεωργικών μηχανημάτων, αναρωτιέμαι τι κάνει ο μικρός παραγωγός μιας ορεινής αγροτικής περιοχής. Αυτόν δεν τον εκπροσωπεί κανένας και θα αφανιστεί ή θα επιβιώσει στηριζόμενος στις δικές του δυνάμεις.

Αυτό που επίσης βλέπει ένας παρατηρητής των δρώμενων στον αγροτικό χώρο είναι η απροθυμία των αγροτών για αυτοκριτική και αναζήτηση ευθυνών μέσα στον ίδιο τους τον χώρο. Τους φταίνε όλοι οι άλλοι. Οι αγρότες, ψάχνουν να βρουν αποδιοπομπαίους τράγους για να ρίξουν το ανάθεμα. Η υποψία ότι μπορεί και αυτοί να ευθύνονται λίγο για το πρόβλημα ούτε καν περνάει από το μυαλό τους. Όσο δεν συνειδητοποιεί η βάση το πρόβλημα, δεν πρόκειται να δούμε άξια λόγου βελτίωση στα αγροτικά θέματα.

Το εμπάργκο στη Ρωσία το πληρώνει ο αγροτικός χώρος, όπως και την καθίζηση των εισοδημάτων που περιόρισαν την κατανάλωση σε φρούτα και λαχανικά. Που είναι οι συνεταιρισμοί για να ασκήσουν παρέμβαση;  Η μεγάλη τους πλειοψηφία είναι αδρανείς. Υπολογίζεται ότι τα δύο τρίτα των πρωτοβάθμιων οργανώσεων δεν ασκούν καμιά δραστηριότητα και πολύ καλά κάνει που τους διαλύει η έωλη και διαρκώς ανανεωνόμενη συνεταιριστική νομοθεσία. Ταυτόχρονα, με χρεωμένες πολλές συνεταιριστικές οργανώσεις και με ηγεσία που δεν έχει επαφή με τη βάση, ούτε εμπνέει, ούτε καθοδηγεί τους αγρότες. Οι δεινόσαυροι της ΠΑΣΕΓΕΣ χωρίς τσίπα για την ευθύνη τους στην κατάντια του συνεταιριστικού κινήματος, παραμένουν στη θέση τους και δεν εκπροσωπούν στην ουσία κανένα. Τα μπλόκα αυτοοργανώνονται. Σε μια εποχή που οι αγρότες χρειάζονται όσο ποτέ τους συνεταιρισμούς, αυτοί αδυνατούν να τον συνδράμουν.

ΗΗΗΠου είναι η πίεση προς την Πολιτεία να ενημερώνει τον καταναλωτή από τι είδους άλευρα έγινε το ψωμί που αγοράζει και να αποτρέπει τις Ελληνοποιήσεις;  Πως μπορούμε όσοι έχουμε ευαισθησία να συνδράμουμε τους αγρότες όταν δε γνωρίζουμε βασικές παραμέτρους της ταυτότητας όλων των αρτοσκευασμάτων που καταναλώνουμε, για να αναφέρουμε ένα μικρό παράδειγμα;.

Συμπάσχουμε στο δράμα των αγροτών και θέλουμε να συνεχίσουν να ευημερούν στις εσχατιές του Ελλαδικού χώρου υπερασπίζοντας Θερμοπύλες. Τα σοβαρά προβλήματα του αγροτικού χώρου δεν θεραπεύονται με ημίμετρα (παράνομα δώρα Χατζηγάκη) ή με παράλογα αιτήματα (όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά).

Χρειάζονται σοβαρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με πρώτη την πώληση των αγροτικών προϊόντων με δημοπράτηση. Η πώληση στα μουλωχτά στο χωράφι, ένας- ένας απέναντι στα οικονομικά μεγαθήρια του βαλκανικού συστήματος εμπορίας, δεν σώζονται με λίγα παραπάνω ευρώ στην πώληση για να εισπράξουν περισσότερη επιστροφή στον ΦΠΑ. Στον τομέα αυτό είναι τεράστια η ευθύνη του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης. Ένα χρόνο και πλέον στη θέση του δεν μας είπε τι έκανε για την επίλυση των διαρθρωτικών προβλημάτων της Ελληνικής γεωργίας με κύριο την εμπορία των αγροτικών προϊόντων.

Η οργάνωση της κατάρτισης και ενημέρωσης σε νέες βάσεις μετά τη διάλυση του συστήματος των Γεωργικών Εφαρμογών είναι το δεύτερο βήμα για να ακολουθήσει η σύσταση Ομάδων Παραγωγών και Συνεταιρισμών σε υγιείς βάσεις.

 Καιρός είναι να επανατοποθετήσουν τα προβλήματά τους στη σωστή βάση. Να ζητήσουν σοβαρές διαρθρωτικές μεταβολές και όχι ασπιρίνες, όπως τους διδάσκουν οι μόνιμοι ή περιστασιακοί αγροτοπατέρες του χώρου τους. 

Διάλεξη στην Κρήτη

Από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2016 θα βρίσκομαι στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης προσκαλεσμένος από την Κιβωτό των Σπόρων που κάθε χρόνο καλωσορίζει την άνοιξη μοιράζοντας σπόρους από ντόπιες ποικιλίες και ενημερώνει τους συμπολίτες τους για πρακτικές που βελτιώνουν τη γονιμότητα της γης, προστατεύουν την υγεία των φροντιστών της γης και των φίλων τους που καταναλώνουν τα εξαιρετικά προϊόντα τους.

Στις 13 του μηνός, ημέρα Σάββατο, θα εγκαταστήσουμε ένα πειραματικό-αποδεικτικό λαχανόκηπο, επισκέψιμο από κάθε ενδιαφερόμενο, όπου θα δοκιμάζεται και θα επιδεικνύεται η συμβολή νέων τεχνολογιών στη βελτίωση και αύξηση της παραγωγής. Σε τεμάχια εκτάσεως 2 επί 2 μέτρων θα δοκιμαστεί η συμβολή του ζεόλιθου, της μυκόρριζας (σε 2-3 εμπορικά σκευάσματα), της κοπριάς και των Ενεργών Μικροοργανισμών σε ανεξάρτητα τεμάχια, αλλά και σε συνδυασμό. Έτσι, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να δουν τα αποτελέσματα αυτών των τεχνολογιών με σκοπό να τις υιοθετήσουν στο λαχανόκηπο ή στο αγρόκτημά τους.

Την επόμενη ημέρα θα μιλήσω σε συγκέντρωση ενδιαφερομένων καλλιεργητών με θέμα: «Νέες» Τεχνολογίες στην Αειφορική Φροντίδα της Γης επιστρατεύοντας πειστικά επιχειρήματα, αλλά και παρουσιάζοντας αναμφισβήτητα αποτελέσματα από την εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Θα ακολουθήσει όπως πάντα συζήτηση με το ακροατήριο μέχρι να απαντηθεί και η τελευταία ερώτηση ή απορία. Θα μοιραστεί δωρεάν σχετικό πληροφοριακό υλικό, ενώ ένας μικρός αριθμός αντιτύπων από το βιβλίο μου «Εφαρμογές των Ενεργών Μικροοργανισμών στη Γεωργία», με άφθονο και κατατοπιστικό πληροφοριακό υλικό για τις νέες τεχνολογίες, θα διατίθεται στην προνομιακή τιμή των 20 ευρώ. 

Οι φίλοι μου στην Κρήτη καλούνται να πάρουν μέρος σε αυτή τη συνάντηση όπου θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά μια «νέα» τεχνολογία (βιο-άνθρακας) που υπόσχεται θεαματικές και μακροχρόνιες βελτιώσεις στην ποσότητα και ποιότητα της γεωργικής παραγωγής (τύφλα να έχει ο ζεόλιθος).

Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλώ καλέστε τον κ. Μανώλη Βιδάλη, τηλ. 6973 764 507.

Καλή αντάμωση!